Edukacja - Serwis Online

Władysław Stanisław Reymont urodził się w 1867 roku, zmarł w 1925, rok po otrzymaniu literackiej Nagrody Nobla. Reprezentował talent wybitnie epicki, skłonny do wnikliwej obserwacji świata, stąd jego książki to swoiste malowidła epoki, obfitujące w bogactwo szczegółów. Polem obserwacji uczynił przeróżne środowiska: bogatej burżuazji i finansjery, "wysadzonych z siodła" obywateli ziemskich, prowincjonalnych aktorów, chłopów, biedoty miejskiej i wiejskiej. Okazał się znawcą zarówno realiów wielkiego miasta, prowincji, jak i wsi. Był niekwestionowanym mistrzem portretowania. Stworzył wyraziste, barwne kreacje literackie: kapitalistów, geszefciarzy, nuworyszów, urzędników, chłopów, kolejarzy, aktorów, robotników itp.

Dorobek literacki

- nowele i opowiadania utrzymane w konwencji naturalistycznej, takie jak Śmierć, Suka, Franek i inne. Stanowią debiut prozatorski autora, ujawniają jego zainteresowania światem zwykłych ludzi, zwłaszcza biedoty wiejskiej, walczącej o przetrwanie;
- dylogia: Komediantka i Fermenty - powieści z życia aktorów, przedstawiające z naturalistycznym wyczu-leniem na detal obraz polskiej prowincji i środowi-ska aktorskiego przeżartego wzajemną nienawiścią i zazdrością.
- Ziemia obiecana - powieść ukazująca demoniczne ob-licze miasta w dobie rozwijającego się kapitalizmu, spopularyzowana dzięki świetnej ekranizacji Andrzeja Wajdy i wybitnym kreacjom aktorskim Daniela 0lbrychskiego, Wojciecha Pszoniaka i Andrzeja Seweryna.
- Chłopi - ukoronowanie pisarskiej drogi Reymonta, po-wieść kreśląca panoramiczny obraz społeczności wiejskiej, zmierzająca jednocześnie do mitologizacji chłopskiego bytowania. Sfilmowana przez Jana Rybkowskiego dla potrzeb Telewizji Polskiej, zapisała się w pamięci widzów dzięki świetnym kreacjom chłopskich bohaterów - główne role zagrali Władysław Hańczy, Emilia Krakowska i Ignacy Gogolewski.
- Wampir - powieść będąca świadectwem fascynacji okultyzmem i parapsychologią, niezbyt wysoko ocenio-na przez krytykę;
- trylogia Rok 1794 - stanowi cykl powieści historycznych ukazujących zmierzch Polski szlacheckiej do czasów wybuchu insurekcji kościuszkowskiej. Tematyką i klimatem zbliżone do Popiołów Żeromskiego nigdy nie zyskały równej im sławy.

Władysław Stanisław Reymont to znakomity epik, mistrz sztuki powieściowej czerpiący z tradycji wielkich realistów. I - podobnie jak Żeromski - pisarz obdarzony niepospolitym zmysłem obserwacji. Zanim ugruntował swoją pozycję jako pisarz, wyko-nywał przeróżne prozaiczne zawody, mające niewiele wspólnego z literaturą. Koleje jego życia - barwne i nierzadko niezwykłe - to materiał na ciekawą powieść biograficzną. Był synem organisty ze wsi Kobicie Wielkie, gruntownego wykształcenia nigdy nie zdobył. Braki w wiedzy nadrabiał później samouctwem. Miał zostać krawcem, i uzyskał nawet stopień czeladnika w tym zawodzie, ale szczególnej pasji do krawiectwa nie zdradzał, Przez pewien czas występował jako aktor wędrownej trupy teatralnej, byt również pomocnikiem dróżnika kolei warszawsko-wiedeńskiej. Nosił się z zamiarem wstąpienia do zakonu paulinów na Jasnej Górze. Fascynowały go okultyzm, parapsychologia, seanse spirytystyczne i satanistyczne obrzędy. Przejawiał pasje podróżnicze, zwiedził wiele europejskich krajów: Niemcy, Anglię, Francję, Włochy. Pomysłów na życie miał wiele, ale w efekcie talent pisarski zaważył na jego losie. Spostrzeżenia zdobyte w trakcie doświadczeń życiowych wykorzystał w swojej twórczości.
W "Ziemi obiecanej" stworzył Reymont pojęcie lodzermensza, co dosłownie znaczy "łódzki człowiek". Określenie to przypisywano prężnym, dynamicznym przedsiębiorcom, którzy za cenę zdobycia fortuny gotowi byli wyrzec się podstawowych zasad, uczuć, wartości. Impresjonizm powieści przejawia się głównie w opisach przeżyć bohaterów, które autor przenosi na ogląd świata zewnętrznego, dokonując tzw. psychizacji krajobrazu. Dzieje się tak przede wszystkim w trakcie prezentacji miłosnych uniesień Jagny i Antka. Obraz panoramy społeczno-obyczajowej jest nie-zwykle szczegółowy i barwny. Dokładność opisu umożliwia konstrukcja czasu, jaką autor zastosował w pierwszym tomie. Polega ona na rejestracji wiej-skiej egzystencji drobiazgowo, dzień po dniu, bez większych luk czasowych. Z tej konwencji rezygnuje w następnych tomach, odchodząc od realizmu w kierunku mitologizacji.

Opublikowane: 2004-01-28 (5931 odsłon)

[ Wróć ]